Numune yanlış alınırsa 28. gündeki basınç sonucu betonu değil, numuneyi ölçer. Bu yüzden numune alma, deney zincirinin en kritik ilk halkasıdır.
Taze Betondan Numune Alma nedir?
Taze betondan numune alma, mikserden boşalan betonun temsil edici bir bölümünün standart kalıplara alınarak laboratuvara gönderilmek üzere hazırlanmasıdır. Deneyin adı basit görünse de sonucun güvenilirliğini belirleyen asıl adım burasıdır: numune betonu temsil etmiyorsa, sonrasındaki hiçbir laboratuvar ölçümünün anlamı kalmaz.
TS EN 12350-1, numunenin mikserin ilk ve son boşalmasından değil, orta bölümünden alınmasını; alınan betonun kürek ile karıştırılarak homojenleştirilmesini ve kalıba tabakalar hâlinde yerleştirilerek sıkıştırılmasını şart koşar.
Nasıl uygulanır?
- Döküm başlamadan önce beton sınıfı, dökülecek hacim ve eleman türü kaydedilir; numune serisi planlanır.
- Mikserin orta boşalmasından, tek seferde ve yeterli hacimde beton alınır.
- Beton, geçirimsiz bir kap içinde kürekle karıştırılarak homojen hâle getirilir.
- Standart 150×150×150 mm küp (veya Ø150×300 mm silindir) kalıplara tabakalar hâlinde yerleştirilir, şişleme çubuğu veya vibrasyon masası ile sıkıştırılır.
- Yüzey mastarla düzeltilir, numune; proje adı, eleman, döküm tarihi ve beton sınıfı ile etiketlenir.
- İlk 24 saat sarsıntısız ortamda bekletilir, ardından kür havuzuna alınmak üzere laboratuvara nakledilir.
Neden önemli?
- Numune adedi eksikse yapı denetim dosyası kabul edilmez; fazlaysa gereksiz maliyet doğar.
- Kötü sıkıştırılmış bir numune, betonun gerçek dayanımından belirgin biçimde düşük sonuç verir ve haksız yere ret kararına yol açar.
- Etiketleme hatası, hangi katın hangi betonu olduğunu geriye dönük izlenemez hâle getirir.
“Numune, dökülen betonu temsil etmiyorsa laboratuvar sonucu değil, sadece o numunenin hikâyesidir.”
Standart ve uygulama bilgileri
| Standart | TS EN 12350-1 |
| Hizmet grubu | Taze ve Sertleşmiş Beton Deneyleri |
| Uygulama yeri | Şantiye — döküm anında |
| Süre | Döküm süresince |
| Hizmet bölgesi | Kartal merkez — İstanbul Anadolu ve Avrupa Yakası |
Sık sorulan sorular
Adet; dökülen hacim, beton sınıfı ve projenin kontrol planına göre belirlenir. Genel yaklaşım her beton sınıfı ve her döküm partisi için ayrı bir seri almaktır. Döküm programınızı paylaşırsanız numune alma planını birlikte çıkarırız.
Numunenin standarda uygun alındığının belgelenebilmesi için alma işleminin laboratuvar teknik personeli tarafından yapılması esastır. Aksi hâlde raporda numunenin alınış koşulları teyit edilemez.