Slump, sahada 5 dakikada yapılan ama 28 günlük dayanımı belirleyen deneydir. Beton mikserde fazla sulandırıldıysa bunu gösteren ilk işaret slump değeridir.
Slump (Çökme) Deneyi nedir?
Slump deneyi, taze betonun kendi ağırlığı altında ne kadar çöktüğünü ölçerek kıvamını sayısal bir değere çevirir. Ölçüm, üst çapı 100 mm, alt çapı 200 mm ve yüksekliği 300 mm olan kesik koni (Abrams konisi) ile yapılır.
Deneyin pratikteki en önemli işlevi, şantiyede betona izinsiz su katılıp katılmadığını ortaya çıkarmaktır. Pompalanabilirliği artırmak için mikserin ağzına atılan her kova su, su/çimento oranını yükselterek nihai basınç dayanımını düşürür — ve bu, 28 gün sonra pres raporunda karşınıza çıkar.
Nasıl uygulanır?
- Koni nemli, emici olmayan ve düz bir zemine yerleştirilir; ayak basamaklarıyla sabitlenir.
- Beton üç eşit tabaka hâlinde doldurulur; her tabaka Ø16 mm çubukla 25 kez şişlenir.
- Üst yüzey mastarlanır, koninin çevresindeki taşan beton temizlenir.
- Koni 5-10 saniye içinde, düşey doğrultuda ve sarsmadan yukarı kaldırılır.
- Koni yanına ters çevrilerek konur; beton yığınının en yüksek noktası ile koni üst kotu arasındaki fark mm cinsinden ölçülür.
- Değer, projede istenen kıvam sınıfı (S1-S5) ile karşılaştırılır ve tutanağa işlenir.
Neden önemli?
- Kıvam sınıfı projeye uygun değilse döküm durdurulup mikser geri çevrilebilir; bu, dökümden sonra fark etmekten kat kat ucuzdur.
- Aşırı akıcı beton kalıp içinde ayrışır; iri agrega dibe çöker, üst kısımda dayanımsız bir tabaka kalır.
- Çok düşük slump ise betonun donatı aralarına giremeyip boşluk (segregasyon/kovuk) bırakmasına neden olur.
“Slump değeri sahada tutmuyorsa, 28 gün beklemeye gerek yok — beton daha mikserdeyken müdahale edilmelidir.”
Standart ve uygulama bilgileri
| Standart | TS EN 12350-2 |
| Hizmet grubu | Taze ve Sertleşmiş Beton Deneyleri |
| Uygulama yeri | Şantiye — mikser başında |
| Süre | Yaklaşık 5 dakika, anında sonuç |
| Hizmet bölgesi | Kartal merkez — İstanbul Anadolu ve Avrupa Yakası |
Sık sorulan sorular
Projeye ve elemana göre değişir. Perde ve kolonlarda genellikle S3-S4 (100-180 mm) aralığı, yoğun donatılı temellerde daha akıcı kıvamlar tercih edilir. Belirleyici olan, projede yazan kıvam sınıfıdır.
Hayır. Kıvam ayarı ancak kimyasal katkı ile ve beton üreticisinin sorumluluğunda yapılır. Şantiyede su katmak su/çimento oranını bozar ve dayanım kaybı kaçınılmazdır.