Piyasada en sık karşılaşılan sorun, çapı doğru görünen ama birim ağırlığı eksik demirdir. Bu ancak tartarak anlaşılır.
Donatıda Boyut, Kütle ve Yüzey Geometrisi Kontrolü nedir?
Bu kontrol üç ölçümü kapsar: nominal çapa karşılık gelen gerçek birim kütle (kg/m), nervürlerin yüksekliği ve aralığı gibi yüzey geometrisi parametreleri, ve bunlardan hesaplanan bağıl nervür alanı (fR).
Birim kütle sapması, doğrudan maliyet ve güvenlik konusudur: Ø12 etiketli ama birim ağırlığı standardın alt sınırının altında kalan bir demir, hem projedeki donatı alanını karşılamaz hem de metraj üzerinden ödenen bedelin karşılığını vermez. Nervür geometrisi ise donatının betona kenetlenme (aderans) performansını belirler.
Nasıl uygulanır?
- Numuneden standart uzunlukta parça kesilir ve boyu hassas ölçülür.
- Parça hassas terazide tartılarak birim kütle (kg/m) hesaplanır.
- Sonuç, nominal çapın standarttaki kütle toleransıyla karşılaştırılır.
- Nervür yüksekliği, aralığı ve eğim açısı ölçülür.
- Bağıl nervür alanı hesaplanarak standardın alt sınırıyla karşılaştırılır.
- Yüzeyde korozyon, katmerli pas veya yağ bulaşığı olup olmadığı gözle muayene edilir.
Neden önemli?
- Eksik kütleli donatı, projede hesaplanan donatı alanının fiilen sağlanmadığı anlamına gelir.
- Yetersiz nervür, donatının beton içinde sıyrılmasına ve kenetlenme boyunun yetmemesine yol açar.
- Ölçüm, mekanik deney sonuçları uygun çıksa bile partinin reddini gerektirebilir.
“Etiketteki çap ile terazideki ağırlık uyuşmuyorsa, projedeki donatı alanı da uyuşmuyor demektir.”
Standart ve uygulama bilgileri
| Standart | TS 708 |
| Hizmet grubu | Demir-Çelik ve Yapı Malzemeleri Testleri |
| Uygulama yeri | Laboratuvar |
| Süre | Aynı gün |
| Hizmet bölgesi | Kartal merkez — İstanbul Anadolu ve Avrupa Yakası |
Sık sorulan sorular
Tolerans çapa göre değişir; küçük çaplarda daha geniş, büyük çaplarda daha dardır. Değerlendirme her zaman TS 708'deki ilgili çapın tablo değerine göre yapılır.
Yüzeyde kalan ince toz pas aderansı olumsuz etkilemez, hatta bir miktar artırabilir. Katmerli, kabuk atmış ve kesit kaybına yol açmış pas ise kabul edilmez.